Ir al cuntegn

Num da famiglia galizian · documentà dapi 1505

ALMUIÑA

Da l'arab múnya, «quai ch'ins giavischa»,
a l'iert serrà d'in vitg da Lugo.

Questa n'è betg ina pagina che ta venda in pergamen. Igl è quai che sa lascha cumprovar davart il num da famiglia Almuiña, cun la funtauna sper mintga cifra — e quai che na sa lascha betg cumprovar vegn er ditg.

12’687avel
rang tranter ils nums da famiglia da Spagna
545
persunas al portan (dumbraziun 2025)
5
lieus han quest num en Galizia
521
onns da fastiz documentà
Armorial pittà
Stemma registrà dal p. Crespo, Blasones y Linajes de Galicia (1997)

↓ JPG ↓ MP4 ↓ SVG

Chapitel I · Il pled

Avant da daventar num da famiglia è almuiña in pled

Bunamain tut ils nums da famiglia han pers lur significaziun sin via. Almuiña betg: el resta in pled viv dal galizian, ed el stat en il dicziunari da l'Academia. Tgi che sa numna Almuiña sa numna, litteralmain, «iert».

Uschia definescha la Real Academia Galega quest pled

almuíña, s. f.: Horta, xeralmente pequena e cerrada, na que adoita haber árbores froiteiras.

Dicionario da Real Academia Galega

En rumantsch: «iert, per il pli pitschen e serrà, en il qual i dat savens plantas fritgaivlas». L'Academia sezza l'utilisescha en in exempel che porta l'odur da la stad: «Plantou uns pexegueiros na almuíña» — el ha plantà persighers en l'almuíña.

I n'è betg in iert qualunque. Igl è quel serrà, quel dasperas la chasa, quel cun in mir u ina saiv e cun plantas fritgaivlas laint. En la Galizia dal minifundi — la terra sparta en parcellas minusculas — era quella parcella la reserva da vivondas da la famiglia e fitg savens l'unica chaussa vairamain atgna en in mund da terren dà en foro, l'affit a lunga vista galizian.

La ragisch: milli onns e duamilli kilometers

Il num da famiglia na nascha betg en Galizia. El nascha en arab.

  1. مُنْيَة munya Arab classic. Signifitga «giavisch, brama, quai ch'ins brama». La medema ragisch م-ن-ي sco tamanni, «giavischar».
  2. المُنية al-múnya Cun l'artitgel al- tacà vi, sco quai ch'igl è capità cun uschè blers pleds. En al-Andalus na restal betg pli ina idea, mabain in bain: iert, plantas fritgaivlas, aua ed ina chasa da repos.
  3. almuíña almunia · almuinha · almúnia Il pled emprestà entra en las linguas romanas da la Peninsula cun il senn da bain rural, iert serrà. Sis furmas sorurs, ina per lingua.
  4. Almoiña 1505 · l'emprima giada en scrit Uschia è il num da famiglia scrit l'emprima giada ch'ins al po datar: il foro da Santa María da Franqueira a María de Almoiña, il 1. da matg 1505. Il galizian ha vaciglià fitg tranter oi ed ui — sco en moito/muito u loita/luita — e durant tut il 16avel tschientaner vegn il num da famiglia scrit cun oi. La furma cun ui, quella da oz, s'impona pir en il 17avel: perquai na chatta tgi che tschertga «Almuíña» en ils catalogs nagut avant il 1603.
  5. ALMUIÑA «quel da l'Almuiña» In lieu sa numna uschia, ina famiglia viva là e finescha per purtar il num dal lieu. Num da famiglia toponimic: el na di betg tgi che ti es, el di danunder che ti es.

Tge ch'ina almunia era propriamain

I n'era betg in iert da subsistenza. En al-Andalus era l'almunia in bain periurban che faseva duas chaussas a la medema giada: el produciva — plantas fritgaivlas, vigna, verdura, cun ses sistem d'irrigaziun e ses bassin d'aua — ed el serviva sco lieu da retratga a l'aristocrazia ed a la famiglia reala sezza, che partiva or da la citad per pausar, chatschar e scriver vers, entant ch'ella surveglieva la racolta.

Da qua vegn il dubel senn dal pled arab. Munya è «quai ch'ins giavischa» ed er «l'iert»: il lieu nua ch'ins vuless ir. Igl è difficil da chattar in num da famiglia cun in'etimologia pli plaschaivla da purtar.

E co arriva quel pled en Galizia?

Qua stoi ins esser onest, perquai che quai è la dumonda mal cumadaivla. La preschientscha andalusa en Galizia è stada curtissima — apaina in pèr decennis dal 8avel tschientaner — e la toponomastica galiziana ha pauc arabissems. Il pli derasà da lunsch è aldea, «vitg» (da l'andalus aḍ-ḍáyʿa), cun passa tschient endataziuns; lura vegnan atalaia, albariza e pauc dapli. Almuíña è in da quels paucs.

Quai ch'ins po dir cun segirtad è danunder ch'il pled vegn: il Toponomasticon Hispaniae, in project universitar da toponomastica, dedichescha ina fitscha a l'etim MÚNYA e renda quint dal galizian almuíña sper il portugais almuinha, il castiglian ed aragonais almunia ed il catalan almúnia, tuts cun il senn da «bain rural».

Quai ch'ins na po betg dir è ch'in andalus haja plantà l'emprima almuiña da Taboada. Quai ch'è versumbel è in pled emprestà agricul: il pled viagia da sid a nord cun la chaussa ch'el numna — ina moda concreta da serrar e da plantar in iert — via il latin agricul, via la lingua romana vischina e via ils documents monastics. La tecnica ha viagià, e cun ella il num.

I vegn magari suggerì ina parentella cun muíño («mulin») pervia da la sumeglientscha fonetica. Quai na tegn betg: la significaziun garantida da la Real Academia Galega e da la lexicografia istorica è quella d'«iert», e la chadaina da munya è documentada en tut la Peninsula.

Las sis sorurs romanas d'in pled arab

Dal medem etim arab èn naschids sis nums da famiglia, in per lingua da la Peninsula. Sche ins metta las cifras da la dumbraziun spagnola dasperas, cumpara insatge che nagin na raquinta: la furma galiziana è la pli numerusa da tuttas.

Num da famigliaLingua u territori Rang INE 1. num da famiglia 2. num da famiglia
ALMUIÑA Galizian 12’687 282 268
ALMUNIA Castiglian ed aragonais 13’604 257 348
ARMUÑA Castiglian (Guadalajara) 36’636 66 91
ARMUNIA Castiglian (León) 69’955 26 24
ALMOINA Catalan e valencian 74’389 24 13
ALMOYNA Catalan, grafia veglia 76’928 23 9

INE, frequenzas dals nums da famiglia, dumbraziun dal 1. da schaner 2025. La correspundenza tranter furmas e linguas è quella da la fitscha da l'etim MÚNYA dal Toponomasticon Hispaniae.

Almuiña bat Almunia per 25 purtaders. Da tut la descendenza romana da munya è quella ch'ha tegnì il meglier quella ch'è ida a star en il chantun il pli plovus ed il pli allontanà da al-Andalus.

Fitscha dal num da famiglia

  • Tip: toponimic. El nascha dal num dal lieu nua che la famiglia viveva, betg d'ina professiun u d'in bab.
  • Origin dal pled: arab munya «giavisch» → ispano-arab al-múnya «bain cun iert» → galizian almuíña «iert serrà cun plantas fritgaivlas».
  • Territori: Galizia. Concentraziuns a Lugo (Taboada–Chantada–A Ulloa ed A Mariña), a Pontevedra (A Paradanta–O Condado) ed a Ourense (O Ribeiro).
  • Grafias: Almuiña, Almuíña, ed Almuina senza ñ en registers da l'exteriur ed en bancas da datas che na la digereschan betg.
  • Parents: Almunia, Armuña, Armunia, Almoina, Almoyna, ed il portugais Almuinha.
  • Pronunzia: [al.muˈi.ɲa]. Quatter silbas, l'accent sin l'i, e la ñ ben pronunziada a la fin.

Chapitel II · La terra

Tschintg lieus, betg quatter

Bunamain mintga pagina che tracta quest num da famiglia repeta ch'i dettia quatter lieus che sa numnan Almuiña. Nus avain telechargià l'entir Nomenclátor de Galicia 2026 — 38’762 nums da lieu uffizials — ed avain tschertgà sezs. I èn tschintg.

Lugo

Almuíña

Parochia da Gondulfe (San Lourenzo)
Vischnanca da Taboada

L'unic dals tschintg che va senza artitgel. Ed igl è la vischnanca cun la pli gronda densitad dal num da famiglia da tut Galizia: 11.31 per mille.

Lugo

A Almuíña

Parochia da Santo Acisclo do Valadouro (Santo Acisclo)
Vischnanca da Foz

Endataziun nova: el n'era betg en il Nomenclátor dal 2003, mabain en quel dal 2026. En A Mariña, a dus pass da Galdo, nua che dus Almuiña manan process il 1722 ed il 1776.

Pontevedra

A Almuíña

Parochia da Arbo (Santa María)
Vischnanca da Arbo

Sper la riva dal Miño, en O Condado, terra da vigna e da lampreda. 8 purtaders oz, 2.99 per mille.

Pontevedra

A Almuíña

Parochia da Valeixe (Santa Cristina)
Vischnanca da A Cañiza

En il cor da A Paradanta. 8 purtaders, 1.57 per mille.

Pontevedra

A Almuíña

Parochia da Salcedo (San Martiño)
Vischnanca da Pontevedra

En il territori rural da la vischnanca da Pontevedra sezza, oz bunamain citad.

Tschertga senza resguardar ils accents sur las nov colonnas dal Nomenclátor de Galicia 2026 (Xunta de Galicia, approvà ils 30 da mars 2026), telechargià dal portal da datas avertas. Tschintg correspundenzas exactas, betg ina dapli.

Taboada è l'unic senza artitgel

Quatter dals tschintg èn A Almuíña, cun artitgel, uschia sco ch'ins numna in lieu dal qual ins sa anc adina ch'el era ina chaussa: l'iert. Quel da Gondulfe, a Taboada, è Almuíña sulet. El ha pers l'artitgel, quai che capita ad in num commun ch'è stà uschè ditg num propri. Ed uschia è Taboada, da lunsch, la vischnanca nua ch'il num da famiglia peisa il pli en tut Galizia.

Quel da Foz exista pir dacurt uffizialmain

En il register èn las colonnas dal Nomenclátor dal 2003 vidas per A Almuíña da Santo Acisclo do Valadouro: il lieu cumpara pir en la revisiun dal 2026. Quai vul dir ch'i dat in lieu che sa numna Almuíña e ch'è entrà en la nomenclatura uffiziala da Galizia quest onn medem. Il num da famiglia il pli vegl dal mund cun in num da lieu tut nov.

Quatter concentraziuns, ed ina era zuppada

Sche ins collia ils nums da lieu cun la derasaziun dal num da famiglia e cun ils documents d'archiv, lura na resta la charta betg ina maglia, mabain quatter regiuns concretas:

  1. Taboada – Chantada – A Ulloa (Lugo). La chuna. Taboada ha 11.31 Almuiña per mille abitants; Antas de Ulla, 8.48. Là è il num da lieu senza artitgel, e là paja, il 1734, Pedro Antonio de Almuíña affit en la giurisdicziun da Taboada.
  2. A Paradanta – O Condado (Pontevedra). Arbo, A Cañiza, Crecente, Salvaterra: il Miño, la vigna e dus dals tschintg nums da lieu.
  3. O Ribeiro (Ourense). Cun Ribadavia sco plazza ferma: 28 purtaders, 5.62 per mille.
  4. A Mariña da Lugo. Nagin na raquinta questa. I dat in A Almuíña a Foz, i dat microtoponimia cun quel num a Barreiros, ed i dat dus processes dal 18avel tschientaner — 1722 e 1776 — che plazzeschan Almuiñas a Galdo, parochia da Viveiro, ed a San Miguel de Souto. Num da lieu e document mussan sin il medem lieu, a 100 km da la concentraziun da Taboada.

Il sez da schlatta che tuts citeschan e che nagin n'ha vis

Bunamain mintga pagina d'eraldica dat per segir che la schlatta derivia d'ina Torre da Almuíña a Santa Cristina de Valeixe (A Cañiza). Nus essan ids a controllar. Quella tur n'è betg en il catalog da Patrimonio Galego, che renda quint da quatter bains en quella parochia e nagin dad els è ina tur; ella n'è betg en la glista dals pazos — las chasas signurilas galizianas — fatga dal Concello da Cañiza sez; ed ella n'è betg en l'istoriografia locala dal Condado de Salvaterra.

La chadaina da las citaziuns finescha adina en il medem lieu: ils García Carraffa ed il barun da Cobos de Belchite, da là a las paginas commerzialas, e da là dapertut. E quellas medemas funtaunas sa contradin tranter ellas: in'autra versiun plazza il sez a Crecente e tegn ch'el saja vegnì ruinà dals Sotomayor. Il medem vala per in pretendì pazo da la schlatta a Landrove: el na cumpara en nagin catalog.

Ed i dat in cas nua ch'igl è meglier dad esser net. La Casa Grande de Almuíña de Arbo n'è betg il pazo dals Almuiña. Igl è ina chasa en il lieu A Almuíña, e tut ses possessurs documentads portan in auter num da famiglia: Estévez de Puga y Méndez dapi il 1665, lura Vieytez, Rivera e Giráldez. Ils stemmas ch'ella conserva èn quels dals Durán, Puga, Correa, Feixoo e Ribeiro. Nagin d'els n'è quel dals Almuiña. Ch'ina chasa saja en A Almuíña na di nagut davart tgi ch'ella ha appartegnì, perquai che almuíña è in pled commun: el signifitga iert.

Curiusamain è la concentraziun che tegn quella che nagin na citava. Landrove, a Viveiro, è documentada trais giadas en trais archivs differents: dus students ad Alcalá (1792 e 1803), la licenza d'imbartgament per Cuba dal 1829 ed in process dal 1832. I na dat nagina tur, ma i dat ina famiglia.

La charta vaira

313 vischnancas cun lur geometria reala. En aur ils tschintg che han in lieu che sa numna Almuiña; l'intensitad da la colur mesira quants Almuiña ch'i dat per mille abitants tenor l'Instituto Galego de Estatística.

Tutga ina vischnanca per vesair sia cifra

Almuiña per 1’000 abitants 0 → 11,31 ‰

Geometria: cunfins communals uffizials (georef-spain-municipio). Datas dal num da famiglia: IGE, derasaziun communala al 1. da schaner 2023, mo vischnancas cun dapli che 5 purtaders.

Chapitel III · Il fastiz

Dal pergamen enfin oz

L'Arquivo do Reino de Galicia conserva passa ventg processes cun in Almuiña laint, dal 1505 al 1786: foros, pajaments da maravedís, iertas, in plevon, in licenzià, duas dunnas ch'ageschan en agen dretg. Quai n'èn nagins fatgs eroics. Igl è exactamain quai che la glieud faseva: sa cumbatter per il ses davant in notar. E perquai savain nus ch'els eran là.

L'indizi era scrit autramain

Ditg è il 1603 vegnì dà sco l'emprim fastiz dal num da famiglia. Quai è mez ver, e la mesadad che manca mida il tschientaner da partenza. Sche ins tschertga en il catalog da l'archiv cun la grafia moderna, Almuíña, na cumpara avant il 1603 propi nagut. Nagina endataziun. Ma il num da famiglia è bain là avant: el è scrit Almoiña, Almoíña, Almoina.

Sche ins refa la tschertga cun las grafias veglias, va il fastiz enavos enfin il 1505 e cumparan documents che na figuravan sin nagina glista: il foro da A Franqueira a María de Almoiña, in process tranter trais Almoíña il 1558, la vigna da Juan da Almoina il 1577, il spiritual dal 1587, l'abitant da Banga dal 1596.

Ed i dat in che liia tut ensemen. Il 1630 va Pedro de Almoíña a dretgira «sobre posesión de una heredad en el lugar de Almuíña, en la jurisdicción de Taboada» (davart la possessiun d'in bain en il lieu Almuíña, en la giurisdicziun da Taboada). Il liom tranter la grafia veglia ed il num da lieu na fa betg questa pagina: al fa il catalog da l'archiv sez, che indexescha quel process sut il descriptur geografic Almuiña (lugar, San Lourenzo de Gondulfe, Taboada, Lugo).

Ina lecziun da metoda, e la vala per mintga num da famiglia: sche ti tschertgas tes num da famiglia sco ch'el vegn scrit oz, chattas ti la mesadad. Avant che l'ortografia saja vegnida fixada, ha mintga notar scrit quai ch'el udiva.

1505

Il fastiz il pli vegl

Il 1. da matg dat il monaster da Santa María da Franqueira en foro a María de Almoiña ed a ses um — il pergamen è sbiadì propi là ed il catalog al legia cun dubi: «Estevo? de Parga?» — il casal da Rotea, a Santa María de Casteláns ed a Santa Mariña de Covelo, per duas fanegas da graun l'onn. Guarda il detagl: tgi che porta il num da famiglia è ella.

Arquivo do Reino de Galicia · PLAN-4805
1558

Process tranter parents

Domingo de Almoíña, abitant da la terra da San Martiño, cunter Pedro de Almoíña, per la rauba lascada da Álvaro Lorenzo de Almoíña. Trais purtaders dal num da famiglia en in medem process, mez tschientaner avant l'emprim «Almuíña».

Arquivo do Reino de Galicia · Caixa 20600-19
1577

Il fritg d'ina vigna

Juan da Almoina cunter Melchor Fernández, davart il fritg d'ina vigna. In dals dus documents ch'èn cumparids cun tschertgar tras la grafia veglia e che na figuravan sin nagina glista precedenta.

Arquivo do Reino de Galicia · Caixa 1147-68
1587

In spiritual e ses benefizi

Vicente de Almoíña, spiritual, cunter il derschader apostolic Domingo Ramos, per la protecziun dal possess dal benefizi da San Cosme de Gondel. Forza ecclesiastica: il spiritual dumonda a l'Audiencia, la dretgira reala superiura, da fermar il derschader da la Baselgia.

Arquivo do Reino de Galicia · Caixa 26813-5
1596

In abitant da Banga

Sebastián de Almoina, abitant da Santa Baia de Banga. L'auter chat da la tschertga tras la grafia veglia — e propi a Banga, exactamain nua che la genealogia collocava la naschientscha documentada dal 1720.

Arquivo do Reino de Galicia · Caixa 45520-3
1603

L'emprim «Almuíña»

Alonso de Almuíña cun María de Prado, vaiva, davart il pajament da maravedís. Durant onns è quest document vegnì tegnì per il pli vegl dal num da famiglia. Quai ch'el è propi è il pli vegl cun la grafia moderna: en l'archiv na datti avant questa data betg in sulet «Almuíña».

Arquivo do Reino de Galicia · Caixa 26115-69
1630

Il document che lia il num da famiglia al lieu

Pedro de Almoíña, tutur dals uffants dad Alonso de Almoíña, cunter Inés de Fontao, «sobre posesión de una heredad en el lugar de Almuíña, en la jurisdicción de Taboada» (davart il possess d'in bain en il lieu da Almuíña, en la giurisdicziun da Taboada). Quai na ditgain betg nus: l'archiv al indexescha sut il descriptur Almuiña (lugar, San Lourenzo de Gondulfe, Taboada, Lugo). Num da famiglia e num da lieu, liads dal catalog.

Arquivo do Reino de Galicia · Caixa 21708-7
1633

Frars a Vigo

Domingo de Almoíña e frars cunter Juan González Herrero, davart rauba en la giurisdicziun da Vigo.

Arquivo do Reino de Galicia · Caixa 24393-130
1637

Process per ina ierta

Juan Andrés e Juan de Almuíña manan process per la rauba da María Fornelos, dunna da Lorenzo de Castro.

Arquivo do Reino de Galicia
1689

Execuziun per debits

Pedro Almuíña e consorts, cun Felipe Rivera, en ina execuziun per maravedís.

Arquivo do Reino de Galicia
1694

In licenzià a Porriño

Antonio Almuíña, licenzià, avant la dretgira da Porriño per l'execuziun dal testament da Domingo de Abeledo. Igl è l'emprim Almuiña cun studis che cumpara en in scrit.

Arquivo do Reino de Galicia
1701

In plevon e ses fuero

Antonio Almuiña Rivero, plevon, mana process cunter il Provisor da Santiago, sa referind al fuero ecclesiastic, la giurisdicziun atgna dal clerus.

Arquivo do Reino de Galicia
1716

Renda a Villarmeá

Andrés de Almuíña cun Victorio Rodríguez de Villarmeá, davart il pajament da la renda.

Arquivo do Reino de Galicia
1720

Naschientscha a Banga

La naschientscha documentada la pli veglia ch'è vegnida localisada da la perscrutaziun genealogica: ina persuna dal num da famiglia naschida a Banga, O Carballiño (Ourense).

1722

Almuiña en A Mariña

Ils abitants da Negradas cunter Pedro de Almuiña e Salvador Morales, pervia da la dimora prendida en la giurisdicziun da Galdo, parochia da Viveiro. Igl è l'emprima cumprova da la concentraziun da A Mariña.

Arquivo do Reino de Galicia
1732

Partiziun da la rauba

Luis Félix de Almuíña e consorts, en la partiziun da la rauba da María de Veneizdes.

Arquivo do Reino de Galicia
1734

Ragischs a Taboada

Pedro Antonio de Almuíña, pajament da renda en la giurisdicziun da Taboada: la medema regiun nua ch'i sa chatta il num da lieu senza artitgel e nua ch'il num da famiglia è oz anc adina il pli dens.

Arquivo do Reino de Galicia
1741

Feliciana prenda possess

Feliciana de Almuíña, en possess da la rauba da Juan de Almuíña e María de Pazos. Ina dunna cun il num da famiglia, ch'agescha en agen dretg avant la dretgira.

Arquivo do Reino de Galicia
1755

Anc in pajament da maravedís

Pedro de Almuíña, davart il pajament da maravedís. Anc in document da la seria dal 18avel tschientaner, chattà cun refar la tschertga.

Arquivo do Reino de Galicia · Caixa 13208-93
1762

Inventari da la rauba

Antonio Almuíña cun Nicolás Francisco Pernas, davart la rauba restanta da Dominga Vizoso.

Arquivo do Reino de Galicia
1776

La chasa da Galdo

Antonio Almuíña y Barata, dretg da retract en la vendita d'ina chasa, d'in lieu e da rauba en la parochia da Galdo, circul da San Miguel de Souto. Segunda cumprova da la concentraziun da A Mariña, mez tschientaner suenter l'emprima.

Arquivo do Reino de Galicia
1786

L'ultim da la seria dal Reino de Galicia

José Almuíña, mandat ordinari da la dretgira davart il possess da Estrar de Tojo. Cun el sa serra la seria da process da l'Arquivo do Reino de Galicia, ventgin en tut tranter 1505 e 1786. Da qua davent va il fastiz vinavant, ma en auters archivs.

Arquivo do Reino de Galicia
1792

Dus students ad Alcalá

Duas certificaziuns da studi da la Universidad de Alcalá, en dossiers consecutivs, da dus abitants da San Xiao de Landrove (Viveiro): Nicolás Almoyna (1792–1804) ed Antonio Almuina Barata (1803–1805). Il segund num da famiglia, Barata, è il medem sco quel da l'Almuiña che manava process il 1776 per ina chasa a Galdo.

Archivo Histórico Nacional · UNIVERSIDADES,436,Exp.152 y 153
1829

Finalmain in document american

Antonio Francisco Almoyna, abitant da San Xiao de Landrove (Viveiro), maridà cun Teresa Cadórniga y Boado, dumonda ina licenza d'imbartgament per che ses figl possia ir a Cuba. Igl è l'emprim document american localisà dal num da famiglia, ed el serra ina lacuna che questa pagina admetteva d'avair. Ch'igl è la medema famiglia cumprova in auter process, dal 1832, nua che l'Arquivo do Reino de Galicia al numna «Antonio Francisco Almuíña, marido de Teresa Cadórniga».

Archivo General de Indias · ULTRAMAR,353,N.25
s. XIX

Il bastiment, ussa cun num

L'emigraziun vers Cuba, l'Argentinia e Venezuela svida Galizia durant in tschientaner. Ussa ha questa istorgia almain in num ed ina data: la licenza dal 1829 da la chasa da Landrove.

1943

Nascha l'istoriker

Celso Almuiña Fernández, a Garabelos, parochia da Mariz, Chantada — en il cor da la concentraziun da Lugo dal num da famiglia. El vegn a daventar professer ordinari a Valladolid.

1946

Nascha l'architect

Carlos Almuíña Díaz, a Santiago de Compostela.

1962

Nascha il medi da Baiona

Jesús Vázquez Almuíña, «Sito». Mistral, conselleiro e president dal port da Vigo.

1997

Il blason, publitgà

Il pader Crespo registrescha las armas dal num da famiglia en Blasones y Linajes de Galicia (Ed. Boreal, tom II, p. 58). Quai è il text ch'è dissegnà sin questa pagina.

2015

In Almuiña en la sanadad galiziana

Vázquez Almuíña surpiglia la Consellería de Sanidade (2015–2020) e sto administrar la pandemia.

2023

Turnada a la carica da mistral

«Sito» Vázquez Almuíña reconquista la carica da mistral da Baiona cun maioritad absoluta.

2026

In num da lieu nov ed ina dumbraziun mendra

Il Nomenclátor da Galizia integrescha A Almuíña da Foz, e la dumbraziun da l'INE conferma ch'il num da famiglia ha pers purtaders. Il medem onn ch'el gudogna in lieu, perda el glieud.

Enfin nua ch'arrivan las cumprovas

1505 è il document il pli vegl localisà, betg la data da naschientscha dal num da famiglia: in num da famiglia toponimic exista ditg avant ch'insatgi al scriva. Mintga data da questa glista porta sia signatura, uschia che mintgin po dumandar il fascicul e controllar. E sche insatge pli vegl cumpara, vegn el mess qua er cun sia signatura.

Chapitel IV · Il stemma

Il stemma, dissegnà sco ch'ins al dissegnava

Bunamain tut quai che circulescha en l'internet sco «stemma Almuiña» è in'illustraziun generica prendida d'ina schablona. Qua è il medem blason — il medem, senza midar ina virgula — realisà tschintg giadas, mintgamai uschia sco ch'in auter mastergn al fiss realisà: l'illuminader d'in cudesch da stemmas, l'entagliader d'ina chasa d'hidalgos, il gravader d'in armorial stampà, il crappunz d'ina fatschada e la stamparia d'in fegl ch'è vegnì vegl en in archiv.

Tschintg stemmas, in sulet blason

Il medem paragraf da Crespo, realisà tschintg giadas. Nagin n'è pli «ver» ch'in auter: in blason è in text, e mintga mastergn e mintga material al han realisà a lur moda. Tscherna giu sut quel che ti vuls vesair.

Armorial pittà

1 / 5

Armorial pittà

Smalts plans, aur brunì e cuntuorn nair, sco la platta d'in cudesch da stemmas illuminà.

↓ JPG ↓ MP4 ↓ SVG

Smatga sin la platta per la vesair sin l'entir visur. Il video ha tun: ti al pos distuder cun il lutparlader.

Tut tschintg èn recreaziuns fatgas per questa pagina, betg pezzas istoricas: i n'è enconuschenta nagina crappa d'armas e nagina gravura veglia da quest num da famiglia. Quai ch'è istoric è il text dal blason, ed el è il medem en tut tschintg. Il SVG da l'emprim è in tratg vectorial: el vegn engrondì a mintga grondezza senza perder in ur.

Pezza per pezza

Quai ch'ins sto dir davart ils stemmas da num da famiglia

En la tradiziun ispanica appartegnan las armas ad ina schlatta ed ad ina chasa concretas, betg a tuts quels ch'han il medem num da famiglia. I n'exista betg «il stemma dals Almuiña» en il senn ch'el appartegnia da dretg a mintgin che sa numna uschia. Tgi che ta venda il cuntrari, cun tes stemma en in rom ed in pergamen, ta venda ina decoraziun.

Quai ch'exista bain, e quai è quai che ti vesas qua, è in blason associà al num da famiglia en las ovras da referenza: il pader Crespo al publitgescha il 1997 en Blasones y Linajes de Galicia, ed el cumpara medemamain en la tradiziun dal Blasonario de la Consanguinidad Ibérica. Quai è in fatg bibliografic verifitgabel, e sco tal vegn el preschentà.

Auter ditg: quest stemma è patrimoni cultural dal num da famiglia, ed el merita dad esser ben dissegnà. Ma el n'è betg in titel, e questa pagina na ta di betg ch'el saja in.

Chapitel V · Ils dumbers

Quants ch'i èn e quant rars ch'els èn

Qua na datti nagina cifra copiada d'in'autra pagina. Il register da frequenzas da l'INE — 14.8 MB, 86’512 nums da famiglia, dumbraziun al 1. da schaner 2025 — è vegnì telechargià e dumbrà. Ina chaussa ch'i vala la paina da savair avant: en Spagna porta mintgin dus nums da famiglia, l'emprim dal bab ed il segund da la mamma, e la statistica dumbra mintga posiziun separadamain.

Almuiña en la dumbraziun dal 2025

282persunas al portan sco emprim num da famiglia
268sco segund num da famiglia
5al portan a dubel
545purtaders differents en Spagna

Ed el va enavos

Bunamain mintga pagina davart quest num da famiglia dat anc adina il rang 11’743 e 294 purtaders. Quai èn cifras d'ina ediziun pli veglia da l'INE. Cun la dumbraziun dal 1. da schaner 2025 è il num da famiglia sa sbassà al rang 12’687 ed ha pers 12 purtaders da l'emprim num e 35 dal segund. Quai n'è nagina tragedia: quai è quai che capita ad in num da famiglia rural en ina regiun che vegn veglia. Ma quai è la cifra, e qua vegn ella ditga.

ElementCifra che circuleschaDumbraziun 1-I-2025Variaziun
Rang INE11’74312’687−944
1. num da famiglia294282−12
2. num da famiglia303268−35

Èsi propi rar?

Gea, ma senza exagerar, quai che tuts fan. L'INE publitgescha 86’512 nums da famiglia — tut quels cun 20 purtaders u dapli. Almuiña è il 12’687. Quai al lascha en il 14.7 % il pli frequent: i dat 73’825 nums da famiglia publitgads pli rars ch'il ties.

Ditg en persunas: da mintga milliun da Spagnols portan sis Almuiña sco emprim num da famiglia. E per mintga Almuiña datti 5’131 García.

Quels che peisan exactamain il medem

En la dumbraziun datti in pugn da nums da famiglia cun exactamain 282 purtaders da l'emprim num, ils medems sco Almuiña. Tranter quels dus che tunan enconuschents:

IRIBARNE · MINGOTE · GUADALAJARA · IRAZOLA · CARABAÑO · XANDRI · PUERTES · DELFÍN · BUJEDO · RIOLOBOS · ABADAL · CUADRAT · SALARICH · PIEDROLA

I dat en Spagna tants Almuiña sco Iribarne — il segund num da famiglia da Fraga — e tants sco Mingote.

Nua ch'els èn naschids

Pontevedra
104
Lugo
71
Ourense
53
A Coruña
22
Barcelona
6
Cádiz
5

Persunas cun Almuiña sco emprim num da famiglia tenor lur provinza da naschientscha (INE). Per communitads autonomas: Galizia 250, Catalogna 6, Andalusia 5. Ordaifer da Galizia datti mo fastizs da migraziun interna.

Galizia, vischnanca per vischnanca

Vigo ha il dumber il pli grond — 113 — ma igl è ina citad da 300’000 abitants: là è il num da famiglia diluì. Nua ch'el peisa propi è a Taboada, cun 11.31 per mille: in da mintga 88 abitants.

VischnancaProvinza Purtaders‰ abitants
VigoPontevedra1130,38
TaboadaLugo3011,31
RibadaviaOurense285,62
ChantadaLugo222,75
LugoLugo190,19
Antas de UllaLugo168,48
PontevedraPontevedra140,17
BaionaPontevedra131,04
Santiago de CompostelaA Coruña130,13
A CoruñaA Coruña120,05
OurenseOurense120,12
MonterrosoLugo123,34
GondomarPontevedra90,60
O CarballiñoOurense90,64
ArboPontevedra82,99
A CañizaPontevedra81,57
PonteareasPontevedra80,35
AmesA Coruña70,22
Cerdedo-CotobadePontevedra71,23
CrecentePontevedra62,98

IGE, derasaziun communala dals nums da famiglia al 1. da schaner 2023, emprim e segund num da famiglia ensemen; mo vischnancas cun dapli che 5 purtaders. Total en Galizia: 436, cunter ils 481 dumbrads da la dumbraziun da l'ILG–USC il 2001.

Chapitel VI · Il mund

Quels ch'èn ids davent

Tranter la mesadad dal 19avel e la mesadad dal 20avel tschientaner s'ha Galizia svidada vers l'America. Ils Almuiña èn sa mess sin ils medems bastiments sco tuts ils auters. Oz è il num da famiglia en set pajais ed en trais continents.

374purtaders en il mund
7pajais
3continents
104ordaifer da Spagna

Nua ch'i dat Almuiña

Spagna
270
Argentinia
77
Cuba
10
Panama
7
Venezuela
7
Stadis Unids
2
Frantscha
1

Banca da datas mundiala da nums da famiglia apellidos.de (2026). Per continents: Europa 271, America dal Sid 84, America dal Nord e Centrala 19. Las cifras mundialas e quellas spagnolas derivan da funtaunas e da onns differents: perquai na dattan ellas betg ensemen, e perquai vegnan ellas dadas separadamain.

Attenziun cun questa charta: quai èn ils pajais nua ch'il num da famiglia è documentà en las bancas da datas consultadas, betg tut quels nua ch'i dat Almuiña. In num da famiglia da tschintg tschient persunas passa sut il limit da bunamain mintga statistica: i po dar Almuiña en Chile, en Mexico, en Uruguay, en Svizra u en Australia senza ch'ina banca da datas al registria. Quai ch'ins po bain dir è il cuntrari: ordaifer da Galizia e da l'emigraziun galiziana n'ha il num da famiglia origin nagliur. Mintga Almuiña dal mund vegn dal medem iert.

ES

Spagna · 270

La chasa. Ils 72 % dals Almuiña dal mund èn anc adina qua, e bunamain tuts en Galizia.

AR

Argentinia · 77

La segunda patria dal num da famiglia, cun gronda distanza. La gronda part viva en la provinza da Buenos Aires, uffants da l'emigraziun da la fin dal 19avel e dal cumenzament dal 20avel tschientaner. Da là vegn la sculpturessa Susana Almuiña.

CU

Cuba · 10

L'emprima gronda destinaziun dal Galizian transoceanic: l'insla da la tatta da mesa Galizia. La pitschna colonia Almuiña vegn da quels bastiments a vapur tranter Vigo e L'Avana.

PA

Panama · 7

Destinaziun classica da l'emigrant galizian dal 20avel tschientaner, liada al commerzi ed a l'istmus.

VE

Venezuela · 7

Vers la mesadad dal 20avel tschientaner è Venezuela stada l'«otgava vischnanca» da Galizia. L'emigraziun suenter la guerra ha purtà il num da famiglia a Caracas.

US

Stadis Unids · 2

Preschientscha minimala. Là va la ñ a perder sin la via ed il num da famiglia cumpara bunamain adina sco Almuina.

FR

Frantscha · 1

In sulet purtader registrà. La frontiera europeica dal num da famiglia.

La lacuna americana, serrada

Enfin dacurt ha questa pagina admess da n'avair nagin sulet document american dal num da famiglia. Ussa al ha ella. En l'Archivo General de Indias, tranter ils fascicols da las licenzas d'imbartgament per Cuba, datti in dals 22 d'avrigl 1829: Antonio Francisco Almoyna, da San Xiao de Landrove (Viveiro), maridà cun Teresa Cadórniga y Boado, dumonda ina licenza per che ses figl possia ir sin l'insla. Quai ch'al fa cumplet è ch'ins po cumprovar ch'igl è la medema famiglia: trais onns pli tard, il 1832, al numna l'Arquivo do Reino de Galicia «Antonio Francisco Almuíña, marido de Teresa Cadórniga». Dus archivs, duas grafias, ina suletta chasa. Glistas cumplettas da passagiers na cumparan anc adina betg, e quai resta pendent.

Chapitel VII · Ils nums

Almuiña cun biografia

In num da famiglia da 545 persunas na dat betg per ina enciclopedia. El dat per quai: in professer ordinari, in architect, in medi ch'è a la fin daventà conselleiro, in'economista ch'è daventada sculpturessa a tschuncanta onns, in mistral, in funcziunari dal Lugo isabelin, in lennari accusà il 1936 ed absolt, ed in alfabetisader cuban mort a trentasis onns. Quai basta.

Istorgia

Celso Almuiña Fernández

Garabelos (Mariz, Chantada), 1943

Istoriker, naschì en il cor da la concentraziun dal num da famiglia a Lugo. Professer ordinari d'istorgia contemporana a l'Universidad de Valladolid, oz emerit, e commember correspundent da la Real Academia de la Historia per Simancas dapi il 1998. Sia dissertaziun, La prensa vallisoletana durante el siglo XIX (1808-1894), publitgada il 1977 en dus toms e passa milli e sis tschient paginas, resta ina ovra da referenza en l'istorgia da la pressa spagnola.

Architectura

Carlos Almuíña Díaz

Santiago de Compostela, 1946

Architect. El ha presidià la delegaziun da Santiago dal Colexio Oficial de Arquitectos de Galicia (1999–2007). Ensemen cun Rafael Baltar e José Antonio Bartolomé ha el signà l'edifizi dals tribunals da Santiago (1993–1995) e l'engrondiment da la Facultad de Ciencias Políticas. El ha scrit Debuxo Técnico COU (1983).

Medischina e politica

Jesús Vázquez Almuíña, «Sito»

Baiona, 1962

Medi, diplomà a la USC. Mistral da Baiona (2004–2015 e danovamain dapi il 2023), conselleiro de Sanidade da la Xunta (2015–2020) durant la pandemia, president da l'Autoritad Portuala da Vigo (2020–2023) e deputà en il Parlament da Galizia.

Art · diaspora

Susana Almuiña

Buenos Aires → Virginia (EE. UU.)

Sculpturessa e pictura. Ella ha fatg il diplom en economia a Buenos Aires ed ha lavurà trenta onns per il Fond Monetar Internaziunal, avant da sa refar sco artista: MFA da la Virginia Commonwealth University (2009), professura adjuncta là ed exposiziuns a Washington, Richmond e Baltimore. La rama argentina dal num da famiglia, cun ovra.

Politica locala

Ángel Rodal Almuíña

Baiona

Cusrin da Jesús Vázquez Almuíña, el ha surpiglià la carica da mistral da Baiona tranter il 2015 ed il 2023. Tranter els dus è il num da famiglia stà bunamain ventg onns a fila a la testa da la vischnanca.

Cuba · diaspora

José Almuiña González

La Habana, 1941 – Isla de Pinos, 1977

Alfabetisader durant la Campaña de Alfabetización, la campagna cubana cunter l'analfabetissem, e pli tard funcziunari dal partit: commember dal Buró Nacional da l'Unión de Jóvenes Comunistas dapi il 1966 ed emprim secretari dal comité regiunal dal partit sin Isla de Pinos. El è mort cun 36 onns en in accident da traffic, sin via a chasa d'ina missiun da lavur. Sia fitscha stat en EcuRed; cun in num da famiglia uschè rar deriva el bunamain segir da l'emigraziun galiziana a Cuba.

Administraziun

Antonio Almuiña

Lugo, 1848

Ils 8 d'october 1848 publitgescha la Gaceta de Madrid sias nominaziuns: «D. Antonio Almuiña, individuo de la comisión de examen de cuentas atrasadas de Lugo con 5000 rs., oficial tercero segundo del gobierno político de Lugo con 7000» (commember da la cumissiun ch'examinescha ils quints en retard da Lugo, per 5000 reales, e segund uffizial da la terza classa en il guvern politic da Lugo, per 7000). In Almuiña funcziunari en il Lugo isabelin, cun num, uffizi e paja, en il fegl uffizial dal stadi.

Guerra civila

Benigno Almuiña Claro

Crecente → Gondomar, 1936

Lennari, naschì a Crecente e domicilià a Gondomar. Cun 21 onns è el vegnì giuditgà a Vigo per «auxilio á rebelión» (agid a la rebelliun). Il cas è ì a fin cun ina sistida provisorica da la procedura: el n'è betg vegnì sentenzià. El è l'unic Almuiña che figurescha en la banca da datas da victimas dal project interuniversitar Nomes e Voces.

E ti?

E ti?

La glista resta averta

Sche ti has chattà in document, ina fotografia, in indizi, infurmaziuns novas u in sbagl sin questa pagina: di'l. Tut vegn legì.

Scriver

Chapitel VIII · Il quadern

Chaussas ch'ins vesa mo sche ins guarda las datas

01

Zero resultats avant il 1603

Tschertga «Almuíña» en il catalog da l'Arquivo do Reino de Galicia e limitescha la data ad avant il 1603: i na cumpara nagut. Il num da famiglia existiva bain; el era scrit Almoiña. Midar la grafia porta il fastiz bunamain in tschientaner pli baud.

02

L'emprima è ina dunna

En il document il pli vegl, il foro dal 1505, è María de Almoiña quella che porta il num da famiglia. Ses um sa numnava auter — il pergamen è sbiadì ed il catalog legia «Estevo? de Parga?». Il num da famiglia entra en l'istorgia sur la lingia feminina.

03

L'artitgel pers

Quatter dals tschintg lieus èn A Almuíña. Quel da Taboada è simplamain Almuíña. Perder l'artitgel è quai che capita ad in num commun ch'è dapi tschientaners in num propri.

04

In num da lieu ch'ha debutà il 2026

A Almuíña da Santo Acisclo do Valadouro, en Foz, na figurava betg en il Nomenclátor dal 2003. El è entrà en quel dal 2026. I dat in lieu cun num Almuíña ch'è uffizialmain pli giuven che quest tschientaner.

05

La galiziana las venscha tuttas

Da las sis furmas romanas da l'arab munya è la galiziana quella cun ils pli blers purtaders en Spagna: 282 cunter ils 257 dad Almunia. La versiun la pli periferica è sa mussada la pli resistenta.

06

Tants sco Iribarne

En la dumbraziun dal 2025 datti exactamain 282 Almuiña sco emprim num da famiglia. Ils medems sco Iribarne, ed ils medems sco Mingote.

07

In da mintga 88 abitants

A Taboada (Lugo) datti 11.31 Almuiña per mille abitants. Quai è la pli gronda densitad da Galizia: en questa vischnanca porta in da mintga 88 abitants il num da famiglia.

08

Almuiña Almuiña

Tschintg persunas en Spagna al portan a dubel, dal bab e da la mamma. Cun 545 purtaders derasads sur tut il pajais n'è quai betg pauc, ch'els sa hajan chattà tschintg giadas.

09

Il domain cun ñ

Questa pagina viva sin almuiña.com, ma per dadens la numna l'internet xn--almuia-0wa.com. Quai è Punycode: il sistem che permetta da metter ina ñ en in domain cun la translatar en segns ch'ils servers da tut il mund chapeschan.

10

Ina balestra en in stemma

La balestra è ina figura extremamain rara en l'eraldica ispanica, e propi pauc chavalgereivla: quai era l'arma che permetteva ad in vilan da bittar giu in nobel a dutschient pass. En quest stemma datti trais, ed ellas stattan sur il chavalier.

11

El sa restrenscha

Tranter l'ediziun precedenta da l'INE e la dumbraziun dal 2025 ha il num da famiglia pers 12 purtaders da l'emprim num e 35 dal segund, ed el è sa sbassà 944 rangs en la glista. Ils nums da famiglia rurals vegnan vegls ensemen cun lur regiuns.

Chapitel IX · Las funtaunas

Danunder che mintga chaussa vegn

Tut quai da survart ha in lieu danunder ch'i vegn. Quai èn las funtaunas e, silsuenter, ils quints che na dattan betg ensemen e pertge.

  1. Dicionario da Real Academia Galega — definiziun da «almuíña» ed exempel da diever.
  2. Nomenclátor de Galicia 2026, Xunta de Galicia — ils tschintg nums da lieu uffizials. Register cumplet telechargià e tschertgà tras, betg repiglià da segunda man.
  3. Toponomasticon Hispaniae, étimo MÚNYA (R. Pocklington, 2024) — la fitscha da l'etim arab e la correspundenza da las sis furmas romanas.
  4. INE, Frecuencias de apellidos (censo a 1-I-2025) — tut las cifras da frequenza e da raritad da questa pagina. Register da 14.8 MB elavurà qua.
  5. Instituto Galego de Estatística, apellidos por concello — derasaziun dal num da famiglia per vischnanca galiziana (2023).
  6. Boullón Agrelo & Sousa Fernández, Cartografía dos Apelidos de Galicia (ILG–USC) — la dumbraziun dal 2001, che permetta da vesair la seria en il temp.
  7. Arquivo do Reino de Galicia (Galiciana) — ventgin process tranter 1505 e 1786, mintgin cun sia chaschetta. Avant il 1603 stoi ins als tschertgar sut la grafia Almoiña.
  8. Crespo del Pozo, Blasones y Linajes de Galicia, Ed. Boreal, 1997, t. II, p. 58 — il blason, pled per pled.
  9. Silvestre Petra Sancta, Tesserae Gentilitiae, Roma, 1638 — il sistem da lingias cun il qual ins represchenta ils smalts en il register da la gravura.
  10. Vicente de Cadenas y Vicent, Blasonario de la Consanguinidad Ibérica — tradiziun eraldica dal num da famiglia.
  11. Diccionario de la lengua española, RAE, voz «almunia» — etimologia da la furma sorur castigliana.
  12. Límites municipales de Galicia — georef-spain-municipio (Opendatasoft) — la geometria reala da las 313 vischnancas da la charta.
  13. apellidos.de y mondonomo.ai — distribución mundial — preschientscha dal num da famiglia per pajais.
  14. Galiciana — catálogo del Arquivo do Reino de Galicia — il catalog nua ch'ils documents dal 1505 al 1786 stattan, mintgin cun sia signatura. Agen tschertgader, link persistent per mintga fitscha e blers pergamens gia digitalisads.
  15. PARES — Portal de Archivos Españoles — ils archivs statals. Attenziun: lur tschertga è approximativa da standard, e «almoina» en catalan vul dir almosna — quai contaminescha ils resultats.
  16. Archivo General de Indias, Expedientes de licencias de embarque a Cuba — la licenza d'imbartgament vers Cuba dal 1829, l'emprim document american dal num da famiglia.
  17. Gaceta de Madrid, núm. 5139, 8 de octubre de 1848 — la nominaziun dad Antonio Almuiña, cun uffizi e paja.
  18. Nomes e Voces — vítimas da represión en Galicia — la fitscha da Benigno Almuiña Claro, accusà il 1936 e betg sentenzià.

Notas da metoda (u nua che las cuseras stattan)

  • Las cifras na dattan a posta betg ensemen. Ils 545 purtaders en Spagna (INE, 2025), ils 436 da Galizia (IGE, 2023) ed ils 374 dal mund (apellidos.de, 2026) vegnan da funtaunas differentas, cun onns differents e criteris da dumbraziun differents. Als quintar ensemen fiss inventar. Mintga cifra vegn dada cun sia funtauna e sia data.
  • L'accent balla. Almuíña ed Almuiña vivan ensemen en la documentaziun; l'INE al registrescha senza accent. Sin questa pagina vegn scrit Almuiña per il num da famiglia ed Almuíña per ils nums da lieu, uschia sco ch'il Nomenclátor als registrescha.
  • Il stemma è in dissegn nov. El n'è betg la reproducziun d'ina crappa d'armas ni d'ina gravura veglia: igl è ina interpretaziun grafica fatga per questa pagina a basa dal text dal blason publitgà da Crespo il 1997. Ils trais registers èn fidaivels a las convenziuns da mintga epoca, ma il tratg è dal 2026.
  • Mintga data porta sia signatura d'archiv. I na basta betg da dir «i dat in document dal 1505»: ins sto al pudair dumandar. Perquai porta mintga etappa da la cronologia l'archiv e la chaschetta. E quai ch'ins n'ha betg pudì cumprovar — la Torre da Almuíña, il pazo da Landrove, il pass en Andalusia — vegn ditg ch'ins n'al ha betg pudì cumprovar, empè da al repeter.
  • Las datas sa laschan controllar. Il Nomenclátor ed il register da l'INE èn telechargiadas publicas; ils links stattan survart. Mintgin po repeter ils quints ed ans cuntradir.

Chapitel X · Ti

Scriva

Sche ti has chattà in document, ina fotografia, in indizi, infurmaziuns novas u in sbagl sin questa pagina: di'l. Tut vegn legì.

Quai che ti scrivas vegn duvrà mo per ta respunder e, sche ti contribueschas datas, per meglierar questa pagina. Nagut na vegn dà vinavant a terzas persunas ni duvrà per reclama. Ti pos dumandar ch'i vegnia stizzà cura che ti vuls, a la medema adressa.

Davos questa pagina

Carlos José Almuiña Jiménez

Sche ti preferescas da scriver directamain, senza formular: contact@norbilandia.com